Czar zaklęty w drewnie
Pierwsze szlaki turystyczne w Polsce powstały w XIX wieku w Beskidach. Od tego czasu idea ewoluowała. Na początku XXI wieku zaczęły licznie powstawać szlaki tematyczne, w tym kulturowe, które oprócz przeprowadzenia turysty z punktu A do B, oferują także ciekawe informacje krajoznawcze, skupione wokół jednego tematu.
Szlaki kulturowe stanowią specyficzny rodzaj szlaków turystycznych. Łączą walory dziedzictwa kulturowego w jedną trasę o wspólnym temacie i oznakowaniu, ułatwiając dotarcie do interesujących miejsc i informacji.
Jednym z najbardziej znanych szlaków kulturowych w Polsce jest Szlak Architektury Drewnianej. Jest to szlak samochodowy, a jego trasa liczy w całości ponad 3000 km i przebiega przez cztery województwa: śląskie, małopolskie, podkarpackie i świętokrzyskie. Celem projektu jest ocalenie od zapomnienia zabytków unikatowej architektury.
![]() |
| Cerkiew Świętych Kosmy i Damiana w Tyliczu. Fot. Weronika Morys |
Małopolska drewniana
Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce powstawał w kilku etapach. W 2001 roku została opracowana koncepcja szlaku, w latach 2001-2002 oznakowano obiekty, natomiast do 2003 roku powstało oznakowanie drogowe, które w 2008 roku odnowiono i uzupełniono.
Szlak liczy 1500 km i obejmuje prawie 250 obiektów - pojedynczych budowli i zespołów architektonicznych. Najliczniejszą grupą wśród drewnianych zabytków zgromadzonych na szlaku są obiekty sakralne (kościoły, cerkwie, dzwonnice), ale znajdują się na nim również szlacheckie dwory, przykłady zabytkowej zabudowy wiejskiej i miejskiej czy skanseny. Szlak obejmuje między innymi cztery drewniane kościoły wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.
![]() |
| Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim. Fot. Weronika Morys |

Szlak jest podzielony na kilka tras regionalnych:
Warto odwiedzić
Zwiedzenie całego Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej podczas jednego weekendu nie jest możliwe, dlatego warto zaplanować wycieczkę pod kątem najbardziej interesujących nas miejsc.
Wybrane zabytki znajdujące się na Szlaku:
![]() |
| Kościół św. Bartłomieja w Krakowie-Mogile. Fot. Weronika Morys |
Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim - świątynia z XV wieku, wpisana na listę UNESCO; przetrwała do dzisiejszych czasów w niezmienionym stanie; we wnętrzu znajdują się cenne zabytki rzeźby i malarstwa gotyckiego, między innymi unikatowa polichromia patronowa pochodząca z 1500 roku
Kościół św. Elżbiety w Trybszu - świątynię wybudowano pod koniec XVI wieku; na sklepieniu znajduje się najstarsza malowana panorama polskich Tatr
Kościół św. Bartłomieja w Krakowie-Mogile - został zbudowany w XV wieku, a w XVII wieku gruntownie przebudowany; jest najstarszym drewnianym kościołem w Polsce o trzech nawach w układzie halowym
Cerkiew Świętych Kosmy i Damiana w Tyliczu - świątynia pochodzi z połowy XVIII wieku i pełni obecnie funkcje kościoła katolickiego; wewnątrz znajduje się cenny ikonostas
Chochołów - malownicza wieś, w której zachowały się oryginalne chałupy góralskie
Chata Sabały w Zakopanem - chata pochodzi z XVIII wieku i reprezentuje najstarszy typ budownictwa góralskiego
Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej - skansen prezentujący dzieje, architekturę oraz kulturę Górnej Orawy
Wydarzenia kulturalne na Szlaku
W ramach projektu „Otwarty Szlak Architektury Drewnianej" w sezonie letnim wybrane obiekty są udostępniane do zwiedzania. Akcji towarzyszy wiele imprez kulturalnych. Na Szlaku można posłuchać „Muzyki zaklętej w drewnie" podczas jednego z koncertów muzyki dawnej, odbywających się w zabytkowych obiektach. W Muzeum Jana Kasprowicza w Zakopanem organizowane są "Wieczory na Harendzie", a Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie zaprasza co roku na Tradycyjny Odpust. Każdego roku lista imprez się wydłuża, czyniąc Szlak jeszcze ciekawszą propozycją na turystycznej mapie województwa małopolskiego.
![]() |
| Jeden z drogowskazów na Szlaku. Fot. Weronika Morys |
Informacje pochodzą ze stron:
www.drewniana.malopolska.pl - Otwarty Szlak Architektury Drewnianej
szlak.wrotamalopolski.pl - Szlak Architektury Drewnianej w Województwie Małopolskim
Inne artykuły tego autora:
RSS