Przeszłość zaklęta w drewnie.

W zapachu drewna, kadzideł, w skrzypieniu starych podłóg, w tajemniczym pół-mroku drewnianych świątyń jest niesamowity urok. Wdzięk i piękno drewnianych świątyń. Ukryte pośród drzew, wśród zieleni pagórków kryją w sobie historię tej ziemi, dzieje naszej wiary. Nie można oddać ich w niełaskę ludzkiej niepamięci, nowoczesności. Drewniane świątynie stanowią nierozerwalną część historii ziemi podkarpackiej i naszej diecezji. Warto więc podczas wakacji poznać tę część historii i wyruszyć szlakiem drew-nianych kościołów diecezji.

    Z majestatyczną odpornością, w klimacie pełnym deszczy i wiatrów, gdzie śnieg i mróz trzyma dłużej i częściej niż w centralnej Polsce, przetrwały tutaj wiekowe świątynie. Wypełnione wonią okadzonego sędziwego drewna, pełne skrzypień, prześwitów, mroków. Jedna z nich leży niemal na samym południowym krańcu diecezji w Beskidzie Niskim w małej połemkowskiej wiosce Krempna.    
To jedna z najstarszych wsi w rejonie Górnej Wisłoki, istniała już w drugiej połowie XV w. Zgodnie z przekazanymi z pokolenia na pokolenie informacjami pierwsze zabudowania wsi znajdowały się w pobliżu wsi Żydowskie, lecz zmuszeni przez silnie wiejące wiatry oraz częste napady, mieszkańcy przenieśli zabudowania niżej - w miejsce gdzie dziś stoi cerkiew.
Dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem śś Kosmy i Damiana to obecnie ko-ściół katolicki p. w. św. Maksymiliana Kolbego. Jej budowę rozpoczęto prawdopodobnie w 1778 r. z wykorzystaniem materiałów z poprzedniej świątyni, a jej zakończenie i poświęcenie nastąpiło w 1782 r., co potwierdza tablica fundacyjna umieszczona w cerkwi. Mimo spalenia prawie całej wsi podczas I wojny światowej cerkiew przetrwała w stanie nienaruszonym.
Tragedią dla tutejszych mieszkańców okazały się wysiedlenia, których uniknęły tylko cztery rodziny oraz unicki ksiądz Jan Wysoczański. Doprowadziło to do zniszczenia kultury łemkowskiej.
 Po 1947 r. odprawiał ks. Wysoczański w cerkwi nabożeństwa dla Polaków, którzy za-siedlali Krempną oraz mieszkańców Huty Krempskiej. W 1956 r. rozpoczęły się powroty Łemków do rodzinnej Krempnej i ksiądz Wysoczański za zgodą władz rozpoczął odprawianie mszy unickich jednocześnie odmawiając posługi w obrządku rzymskokatolickim. Doprowadziło to do konfliktu z katolickim duszpasterzem, który w 1957 r. objął cerkiew w Krempnej jako filię parafii w Desznicy i przejął opiekę nad Krempną i Kotanią. Między oboma duszpa-sterzami dochodziło do nieporozumień, co było na rękę komunistycznym władzom powiato-wym. Pod pretekstem złego stanu technicznego w 1962 r. cerkiew zamknięto. Mimo usilnych starań wiernych, kapłanów i hierarchii kościelnej dopiero w 1971 r. odprawiono pierwszą Mszę Św., a rok później ukończono remont.
A cerkiew? Z cienia starych drzew wyłania się budowla orientowana, złożona z nawy, prezbiterium i babińca z zakrystią przy prezbiterium. W przedsionku cerkwi po stronie połu-dniowej stoi feretron z figurą Matki Boskiej w jasnej, srebrzystej sukience. Wśród miejsco-wych grekokatolików rzeźba otoczona jest czcią i uważana jest za cudowną.
Wnętrze oświetlone smugami światła, które nadaje mu znamię tajemniczości. Uwagę przykuwa kompletny ikonostas namalowany w latach 1835-1836 przez Krasuckiego, malarza pochodzącego z Przemyśla. Piękne ażurowe carskie wrota ze sceną Zwiastowania i postaciami czterech Ewangelistów.
W Krewnej można spotkać historyczne rarytasy w postaci innych bardzo starych ikonostasów. Na ścianie nawy po prawej stronie od wejścia znajduje się niezwykle cenny frag-ment starego ikonostasu, którego  powstanie datuje się na rok 1664 i jest to rząd Deesis z Chrystusem Pantokratorem w otoczeniu Matki Bożej i Jana Chrzciciela. W świątyni zachowa-ły się dwie jeszcze starsze ikony. Jedna z nich przedstawia św. Mikołaja, biskupa Miry, a dru-ga to ikona Opieki Bogurodzicy. Obie pochodzą najprawdopodobniej z XVI w.
Nad drzwiami wejściowymi do czasów II wojny światowej znajdowała się tablica erekcyjna cerkwi z drzewa lipowego. Tablica ta zaginęła podczas wojny. Po wojnie tablicę odnalazł mieszkaniec Krempnej. Następnie przekazano ją do odnowienia Pracowni Konser-wacji Zabytków w Lublinie i ponownie zaginęła. Po długich poszukiwaniach odnaleziono ją w Sanoku początkiem lat 90-tych. Obecnie znajduje się nad drzwiami wejściowymi do nawy tej świątyni. Na podstawie treści tej tablicy dowiadujemy się, że obiekt ten został odnowiony staraniem księdza Michała Turowskiego przy dopomożeniu łaskawym Jaśnie Oświeconego Księcia Imci Karola Radziwiłła, ówczesnego wojewody wileńskiego, który najprawdopodob-niej nigdy w Krempnej nie był...
Za cerkwią znajduje się kaplica polowa, a przed nią ławeczki i można tutaj długo od-poczywać. Można wsłuchując się w ciszę, szum drzew niemal wdychać piękno otoczenia, sylwetkę cerkwi i nowy kościół, znajdujący się obok. Służy społeczności wiernych od dnia jego poświęcenia co miało miejsce 14 listopada 2004 r., a poświęcił ją ks. Bp. Kazimierz Górny. Natomiast zabytkowa cerkiew służy parafii w czasie tygodnia od poniedziałku do piątku w porze letniej.
Takich zakątków jest niezwykle dużo. Musimy tylko bacznie rozglądać się wędrując wakacyjnymi szlakami, czasem zejść z wyznaczonej ścieżki. I nie szukać wrażeń w dalekich krajach. Niesamowitych przeżyć dostarczą nam niskie progi starych kościołów ukrytych wśród drzew...

Źródło:

Izabela Fac

Departament Promocji, Turystyki i Sportu

www.wrota.podkarpackie.pl

Przeszłość zaklęta w drewnie.

W zapachu drewna, kadzideł, w skrzypieniu starych podłóg, w tajemniczym pół-mroku drewnianych świątyń jest niesamowity urok. Wdzięk i piękno drewnianych świątyń. Ukryte pośród drzew, wśród zieleni pagórków kryją w sobie historię tej ziemi, dzieje naszej wiary. Nie można oddać ich w niełaskę ludzkiej niepamięci, nowoczesności. Drewniane świątynie stanowią nierozerwalną część historii ziemi podkarpackiej i naszej diecezji. Warto więc podczas wakacji poznać tę część historii i wyruszyć szlakiem drew-nianych kościołów diecezji.

    Z majestatyczną odpornością, w klimacie pełnym deszczy i wiatrów, gdzie śnieg i mróz trzyma dłużej i częściej niż w centralnej Polsce, przetrwały tutaj wiekowe świątynie. Wypełnione wonią okadzonego sędziwego drewna, pełne skrzypień, prześwitów, mroków. Jedna z nich leży niemal na samym południowym krańcu diecezji w Beskidzie Niskim w małej połemkowskiej wiosce Krempna.    
To jedna z najstarszych wsi w rejonie Górnej Wisłoki, istniała już w drugiej połowie XV w. Zgodnie z przekazanymi z pokolenia na pokolenie informacjami pierwsze zabudowania wsi znajdowały się w pobliżu wsi Żydowskie, lecz zmuszeni przez silnie wiejące wiatry oraz częste napady, mieszkańcy przenieśli zabudowania niżej - w miejsce gdzie dziś stoi cerkiew.
Dawna cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem śś Kosmy i Damiana to obecnie ko-ściół katolicki p. w. św. Maksymiliana Kolbego. Jej budowę rozpoczęto prawdopodobnie w 1778 r. z wykorzystaniem materiałów z poprzedniej świątyni, a jej zakończenie i poświęcenie nastąpiło w 1782 r., co potwierdza tablica fundacyjna umieszczona w cerkwi. Mimo spalenia prawie całej wsi podczas I wojny światowej cerkiew przetrwała w stanie nienaruszonym.
Tragedią dla tutejszych mieszkańców okazały się wysiedlenia, których uniknęły tylko cztery rodziny oraz unicki ksiądz Jan Wysoczański. Doprowadziło to do zniszczenia kultury łemkowskiej.
 Po 1947 r. odprawiał ks. Wysoczański w cerkwi nabożeństwa dla Polaków, którzy za-siedlali Krempną oraz mieszkańców Huty Krempskiej. W 1956 r. rozpoczęły się powroty Łemków do rodzinnej Krempnej i ksiądz Wysoczański za zgodą władz rozpoczął odprawianie mszy unickich jednocześnie odmawiając posługi w obrządku rzymskokatolickim. Doprowadziło to do konfliktu z katolickim duszpasterzem, który w 1957 r. objął cerkiew w Krempnej jako filię parafii w Desznicy i przejął opiekę nad Krempną i Kotanią. Między oboma duszpa-sterzami dochodziło do nieporozumień, co było na rękę komunistycznym władzom powiato-wym. Pod pretekstem złego stanu technicznego w 1962 r. cerkiew zamknięto. Mimo usilnych starań wiernych, kapłanów i hierarchii kościelnej dopiero w 1971 r. odprawiono pierwszą Mszę Św., a rok później ukończono remont.
A cerkiew? Z cienia starych drzew wyłania się budowla orientowana, złożona z nawy, prezbiterium i babińca z zakrystią przy prezbiterium. W przedsionku cerkwi po stronie połu-dniowej stoi feretron z figurą Matki Boskiej w jasnej, srebrzystej sukience. Wśród miejsco-wych grekokatolików rzeźba otoczona jest czcią i uważana jest za cudowną.
Wnętrze oświetlone smugami światła, które nadaje mu znamię tajemniczości. Uwagę przykuwa kompletny ikonostas namalowany w latach 1835-1836 przez Krasuckiego, malarza pochodzącego z Przemyśla. Piękne ażurowe carskie wrota ze sceną Zwiastowania i postaciami czterech Ewangelistów.
W Krewnej można spotkać historyczne rarytasy w postaci innych bardzo starych ikonostasów. Na ścianie nawy po prawej stronie od wejścia znajduje się niezwykle cenny frag-ment starego ikonostasu, którego  powstanie datuje się na rok 1664 i jest to rząd Deesis z Chrystusem Pantokratorem w otoczeniu Matki Bożej i Jana Chrzciciela. W świątyni zachowa-ły się dwie jeszcze starsze ikony. Jedna z nich przedstawia św. Mikołaja, biskupa Miry, a dru-ga to ikona Opieki Bogurodzicy. Obie pochodzą najprawdopodobniej z XVI w.
Nad drzwiami wejściowymi do czasów II wojny światowej znajdowała się tablica erekcyjna cerkwi z drzewa lipowego. Tablica ta zaginęła podczas wojny. Po wojnie tablicę odnalazł mieszkaniec Krempnej. Następnie przekazano ją do odnowienia Pracowni Konser-wacji Zabytków w Lublinie i ponownie zaginęła. Po długich poszukiwaniach odnaleziono ją w Sanoku początkiem lat 90-tych. Obecnie znajduje się nad drzwiami wejściowymi do nawy tej świątyni. Na podstawie treści tej tablicy dowiadujemy się, że obiekt ten został odnowiony staraniem księdza Michała Turowskiego przy dopomożeniu łaskawym Jaśnie Oświeconego Księcia Imci Karola Radziwiłła, ówczesnego wojewody wileńskiego, który najprawdopodob-niej nigdy w Krempnej nie był...
Za cerkwią znajduje się kaplica polowa, a przed nią ławeczki i można tutaj długo od-poczywać. Można wsłuchując się w ciszę, szum drzew niemal wdychać piękno otoczenia, sylwetkę cerkwi i nowy kościół, znajdujący się obok. Służy społeczności wiernych od dnia jego poświęcenia co miało miejsce 14 listopada 2004 r., a poświęcił ją ks. Bp. Kazimierz Górny. Natomiast zabytkowa cerkiew służy parafii w czasie tygodnia od poniedziałku do piątku w porze letniej.
Takich zakątków jest niezwykle dużo. Musimy tylko bacznie rozglądać się wędrując wakacyjnymi szlakami, czasem zejść z wyznaczonej ścieżki. I nie szukać wrażeń w dalekich krajach. Niesamowitych przeżyć dostarczą nam niskie progi starych kościołów ukrytych wśród drzew...

Źródło:

Izabela Fac

Departament Promocji, Turystyki i Sportu

www.wrota.podkarpackie.pl