Drewniane perełki Osieku i Załęża

W drewnianej architekturze jest coś fascynującego. Jest w niej jakaś cisza, zaduma i niepowtarzalne piękno. Kościoły drewniane mają w sobie to „coś", co przyciąga i każe powracać do niech jeszcze raz. Podczas wakacyjnych podróży warto zajrzeć w okolice Jasła do Osieku Jasielskiego i Załęża koło Dębowca.
    Na południe od Jasła, w kierunku Dukli nad Wisłoką  leży Osiek Jasielski. Ta stara osada istnieje co najmniej od czasów wczesnego średniowiecza, o czym świadczą obronne położenie wzgórza w widłach rzek oraz miejsce zwane Zamczyskiem. Mógł to być dawny słowiański gród, któremu w 1365 r. król Kazimierz Wielki nadał prawa miejskie. Będąc własnością królewską stanowił siedzibę starostwa niegrodowego, czyli klucza dóbr królewskich na tym terenie.

Starostwo znajdowało się w rękach dzierżawców sprawujących rządy w imieniu króla. Długi czas byli nimi Stadniccy, potem należał do Giedrojciów, a z ich rąk przeszedł na własność Sanguszków, później Gaszyńskich i Janiszewskich. Miasto słynęło wówczas z jarmarków, na które przyjeżdżali  kupcy i rzemieślnicy z pobliskich i dalszych miejscowości, a więc szewcy z Dębowca i Kołaczyc, bednarze z Dukli oraz sukiennicy, tkacze i inni rzemieślnicy z Krakowa, Żmigrodu, Jasła, Zakopanego, Nowego Sącza i innych okolic.
Ważnym centrum życia miejscowej społeczności był drewniany kościół p. w. Przemienienia Pańskiego, znajdujący się w pobliżu dawnego rynku średniowiecznego miasteczka. Położony w otoczeniu starych drzew, ogrodzony jest starym kamiennym murem. Patrząc na ściany kościoła podbite gontem, wieżę dostawioną od strony zachodniej, niską z bocznymi aneksami w przyziemiu można sobie wyobrazić gwar i szum jarmarcznej krzątaniny odbijający się od starych ścian kościoła...
Wnętrze spowite jest ciszą, odgrodzone od świata zewnętrznego, ozdobione neobaro-kową, XIX-wieczną polichromią. Wyposażenie kościoła jest głównie barokowe, z 1 poł. XVIII w. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a w jednym z bocznych ołtarzy zachował się z XVI w. późnogotycki obraz malowany na desce „Salvator Mundi". Do wcześniejszych elementów wyposażenia należy też późnogotycka kamienna chrzcielnica oraz późnogotycki krucyfiks z 1 poł. XVI w. Stąd też pochodzi niezwykle cenny tryptyk śś. Piotra i Pawła z 1 poł. XVI w. przechowywany obecnie w Muzeum Archidiece-zjalnym w Przemyślu.
Parafia w Osieku erygowana została w 1370 r., niemal równocześnie z lokacją miasta. Kościół wzniesiono prawdopodobnie około 1419 r., a ok. 1640 r. poddano gruntownej rozbu-dowie. Świątynia miała szczęście do szczególnej opieki tutejszych mieszkańców, w ciągu wieków poddawano ją remontom i przebudowom. Kościół w Osieku należy do wyjątkowych, w drewnianej architekturze sakralnej, przykładów rozwiązania bazylikowego.
W bezpośrednim sąsiedztwie drewnianego kościoła wzniesiono nowy murowany ko-ściół parafialny.    
Po wizycie w Osieku Jasielskim kolej na Załęże koło Dębowca. Wieś jeszcze starsza niż Osiek, bo z początku XIV w. W XV w. władali nią Kobyleńscy, a w XVI Mniszchowie. Pierwszy drewniany kościół p. w. św. Jana Chrzciciela zbudowano prawdopodobnie już w XIV w., a sama parafia erygowana została w 1326 r. Obecny zbudowany został w 1760 r. i konsekrowany w 1783 r. Potem przebudowywany i rozbudowywany, jest dziś perełką archi-tektury drewnianej i dumą mieszkańców Załęża.
Świątynia usytuowana jest w centrum wsi, w otoczeniu starodrzewia, nieopodal no-wego, murowanego kościoła. Kościół jest orientowany, ściany pokryte są deskami w układzie pionowym. Prezbiterium i nawa są równej wysokości, nakryte dachem dwuspadowym z sze-ścioboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną latarnią.
Wnętrze dekorowane jest eklektyczną polichromią z II poł. XIX w. Niezwykle cenne elementy wyposażenia to zachowane ze średniowiecznego kościoła: malowany na desce obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii z ok. 1480 r. w ołtarzu głównym, obraz na desce Madonny Apokaliptycznej z donatorami herbu Radwan z ok. 1480 r. oraz drewniany krucyfiks z 1 poł. XVI w.
To tylko dwa przykłady perełek architektury drewnianej w naszej diecezji. Takich za-bytków jest tutaj wiele, tylko często obojętnie przechodzimy obok spowitych zielenią drew-nianych „cudów" ludzkiego talentu i wiary.

Źródło:

Izabela Fac

Departament Promocji, Turystyki i Sportu

www.wrota.podkarpackie.pl

Drewniane perełki Osieku i Załęża

W drewnianej architekturze jest coś fascynującego. Jest w niej jakaś cisza, zaduma i niepowtarzalne piękno. Kościoły drewniane mają w sobie to „coś", co przyciąga i każe powracać do niech jeszcze raz. Podczas wakacyjnych podróży warto zajrzeć w okolice Jasła do Osieku Jasielskiego i Załęża koło Dębowca.
    Na południe od Jasła, w kierunku Dukli nad Wisłoką  leży Osiek Jasielski. Ta stara osada istnieje co najmniej od czasów wczesnego średniowiecza, o czym świadczą obronne położenie wzgórza w widłach rzek oraz miejsce zwane Zamczyskiem. Mógł to być dawny słowiański gród, któremu w 1365 r. król Kazimierz Wielki nadał prawa miejskie. Będąc własnością królewską stanowił siedzibę starostwa niegrodowego, czyli klucza dóbr królewskich na tym terenie.

Starostwo znajdowało się w rękach dzierżawców sprawujących rządy w imieniu króla. Długi czas byli nimi Stadniccy, potem należał do Giedrojciów, a z ich rąk przeszedł na własność Sanguszków, później Gaszyńskich i Janiszewskich. Miasto słynęło wówczas z jarmarków, na które przyjeżdżali  kupcy i rzemieślnicy z pobliskich i dalszych miejscowości, a więc szewcy z Dębowca i Kołaczyc, bednarze z Dukli oraz sukiennicy, tkacze i inni rzemieślnicy z Krakowa, Żmigrodu, Jasła, Zakopanego, Nowego Sącza i innych okolic.
Ważnym centrum życia miejscowej społeczności był drewniany kościół p. w. Przemienienia Pańskiego, znajdujący się w pobliżu dawnego rynku średniowiecznego miasteczka. Położony w otoczeniu starych drzew, ogrodzony jest starym kamiennym murem. Patrząc na ściany kościoła podbite gontem, wieżę dostawioną od strony zachodniej, niską z bocznymi aneksami w przyziemiu można sobie wyobrazić gwar i szum jarmarcznej krzątaniny odbijający się od starych ścian kościoła...
Wnętrze spowite jest ciszą, odgrodzone od świata zewnętrznego, ozdobione neobaro-kową, XIX-wieczną polichromią. Wyposażenie kościoła jest głównie barokowe, z 1 poł. XVIII w. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, a w jednym z bocznych ołtarzy zachował się z XVI w. późnogotycki obraz malowany na desce „Salvator Mundi". Do wcześniejszych elementów wyposażenia należy też późnogotycka kamienna chrzcielnica oraz późnogotycki krucyfiks z 1 poł. XVI w. Stąd też pochodzi niezwykle cenny tryptyk śś. Piotra i Pawła z 1 poł. XVI w. przechowywany obecnie w Muzeum Archidiece-zjalnym w Przemyślu.
Parafia w Osieku erygowana została w 1370 r., niemal równocześnie z lokacją miasta. Kościół wzniesiono prawdopodobnie około 1419 r., a ok. 1640 r. poddano gruntownej rozbu-dowie. Świątynia miała szczęście do szczególnej opieki tutejszych mieszkańców, w ciągu wieków poddawano ją remontom i przebudowom. Kościół w Osieku należy do wyjątkowych, w drewnianej architekturze sakralnej, przykładów rozwiązania bazylikowego.
W bezpośrednim sąsiedztwie drewnianego kościoła wzniesiono nowy murowany ko-ściół parafialny.    
Po wizycie w Osieku Jasielskim kolej na Załęże koło Dębowca. Wieś jeszcze starsza niż Osiek, bo z początku XIV w. W XV w. władali nią Kobyleńscy, a w XVI Mniszchowie. Pierwszy drewniany kościół p. w. św. Jana Chrzciciela zbudowano prawdopodobnie już w XIV w., a sama parafia erygowana została w 1326 r. Obecny zbudowany został w 1760 r. i konsekrowany w 1783 r. Potem przebudowywany i rozbudowywany, jest dziś perełką archi-tektury drewnianej i dumą mieszkańców Załęża.
Świątynia usytuowana jest w centrum wsi, w otoczeniu starodrzewia, nieopodal no-wego, murowanego kościoła. Kościół jest orientowany, ściany pokryte są deskami w układzie pionowym. Prezbiterium i nawa są równej wysokości, nakryte dachem dwuspadowym z sze-ścioboczną wieżyczką na sygnaturkę zwieńczoną latarnią.
Wnętrze dekorowane jest eklektyczną polichromią z II poł. XIX w. Niezwykle cenne elementy wyposażenia to zachowane ze średniowiecznego kościoła: malowany na desce obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii z ok. 1480 r. w ołtarzu głównym, obraz na desce Madonny Apokaliptycznej z donatorami herbu Radwan z ok. 1480 r. oraz drewniany krucyfiks z 1 poł. XVI w.
To tylko dwa przykłady perełek architektury drewnianej w naszej diecezji. Takich za-bytków jest tutaj wiele, tylko często obojętnie przechodzimy obok spowitych zielenią drew-nianych „cudów" ludzkiego talentu i wiary.

Źródło:

Izabela Fac

Departament Promocji, Turystyki i Sportu

www.wrota.podkarpackie.pl