Przewodnik po Warszawie

Stolica i największe miasto Polski leży w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą. Warszawa liczy 1,7 mln mieszkańców i zajmuje obszar 517 km². Według legendy nazwa pochodzi od pary kochanków, Warsa i Sawy, z których miłości powstało miasto. Według innej hipotezy nazwa Warszawa (pierwotnie Warszowa lub Warszewa) pochodzi od imienia Warsz, które było dość często spotykane wśród rodu rycerskiego Rawiczów. Ród ów posiadał w XII-XIII wieku na terenie dzisiejszej Warszawy swoje ziemie.

Historia

Początki osadnictwa w Kotlinie Warszawskiej datuje się na X wiek. Miasto powstało najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku, a w 1300 roku miała miejsce oficjalna lokacja Warszawy. Najwcześniejsza pisana wzmianka o Warszawie pochodzi z 1313 roku. Od 1350 roku wokół miasta powstawała pierwsza linia murów, od 1380 roku - druga. Pod koniec XIV wieku na północ od Starej Warszawy powstało nowe miasto (Nowa Warszawa) z własnymi władzami. W XV wieku Warszawa rozwijała się jako ważny ośrodek handlowy, a na początku XVI wieku była już jednym z najbardziej znaczących miast na Mazowszu. Po wygaśnięciu linii książąt mazowieckich Warszawa została przyłączona do Korony Królestwa Polskiego. Po pożarze Zamku Królewskiego na Wawelu w 1596 roku Zygmunt III Waza przeniósł stałą rezydencję królewską, dwory i urzędy koronne do rozbudowanego zamku warszawskiego. W XVI wieku Warszawa była jednym z większych ośrodków miejskich w Polsce i liczyła kilkanaście tysięcy mieszkańców. Okres jej świetności przerwał najazd szwedzki w latach 1655-1660. Do załamania rozwoju miasta przyczyniły się ponadto w XVII wieku wojny, zamieszki wewnętrzne i epidemie. Kolejny okres rozkwitu przeżyła Warszawa za panowania króla Jana III Sobieskiego. W tym okresie miasto znów stało się ważnym ośrodkiem kulturalnym. Kiedy po trzecim rozbiorze w 1795 roku Polska zniknęła z mapy Europy, Warszawa została zdegradowana do roli prowincjonalnego miasta rosyjskiego. W okresie zaborów w mieście rozwijał się przemysł, powstała pierwsza linia kolei warszawsko-wiedeńskiej oraz pierwszy stały most na Wiśle. Powstała także sieć wodociągowa, kanalizacyjna i gazowa. W 1882 roku wprowadzono regularną komunikację tramwajową konną, a w 1907 roku - elektryczną. Po odzyskaniu niepodległości Warszawa została stolicą odrodzonego państwa polskiego. Podczas drugiej wojny światowej miasto stało się głównym ośrodkiem ruchu oporu oraz centrum konspiracyjnego życia kulturalnego i naukowego. W kwietniu 1943 roku miało miejsce powstanie w getcie żydowskim. Podczas pacyfikacji zginęło kilkadziesiąt tysięcy jego mieszkańców. 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, przygotowane przez Armię Krajową. Po upadku powstania ludność została wypędzona lub wywieziona do obozów. Podczas planowego burzenia miasta przez Niemców zniszczono ponad 80% zabudowy miasta (Śródmieście zostało zniszczone niemal w 100%). W czasie okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 zginęło około 700 tysięcy warszawiaków. Odbudowa Warszawy rozpoczęła się w 1945 roku. Obecny kształt urbanistyczny miasta jest całkowicie odmienny od zabudowy sprzed zniszczeń; tylko niektóre dzielnice zachowały swój przedwojenny charakter. Dziś Warszawa tętni życiem i jest ważnym europejskim ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym.

Co warto zobaczyć:

Stare Miasto - stanowi zabytkowe serce stolicy; znajduje się tutaj między innymi Zamek Królewski, kolumna Zygmunta III wazy, pomnik syrenki, barbakan, katedra św. Jana i kościół Jezuitów

Łazienki Królewskie - jest to zespół pałacowo-parkowy z licznymi zabytkami klasycystycznymi, założony w XVIII wieku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; znajduje się tutaj pomnik Fryderyka Chopina oraz Belweder

Wilanów - barokowy zespół pałacowo-ogrodowy, wybudowany dla króla Jana III Sobieskiego; Wilanów jest dziś miejscem wydarzeń kulturalnych, koncertów i spotkań

Pałac Kultury i Nauki - powstał w centrum Warszawy w latach 1952-55, "jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego"; dziś znajduje się w nim Prezydium PAN, sala kongresowa, teatry, księgarnia Muzeum Techniki i wiele innych instytutów

Cmentarz Powązkowski - jest najstarszą zabytkową nekropolią Warszawy

Pomnik Małego Powstańca - upamiętnia najmłodszych uczestników powstania warszawskiego w 1944 roku

Pałac Prezydencki - został zbudowany w latach 1643-45 dla hetmana Koniecpolskiego; obecnie jest siedzibą prezydenta RP

Weronika Morys

Przewodnik po Warszawie

Stolica i największe miasto Polski leży w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą. Warszawa liczy 1,7 mln mieszkańców i zajmuje obszar 517 km². Według legendy nazwa pochodzi od pary kochanków, Warsa i Sawy, z których miłości powstało miasto. Według innej hipotezy nazwa Warszawa (pierwotnie Warszowa lub Warszewa) pochodzi od imienia Warsz, które było dość często spotykane wśród rodu rycerskiego Rawiczów. Ród ów posiadał w XII-XIII wieku na terenie dzisiejszej Warszawy swoje ziemie.

Historia

Początki osadnictwa w Kotlinie Warszawskiej datuje się na X wiek. Miasto powstało najprawdopodobniej na przełomie XIII i XIV wieku, a w 1300 roku miała miejsce oficjalna lokacja Warszawy. Najwcześniejsza pisana wzmianka o Warszawie pochodzi z 1313 roku. Od 1350 roku wokół miasta powstawała pierwsza linia murów, od 1380 roku - druga. Pod koniec XIV wieku na północ od Starej Warszawy powstało nowe miasto (Nowa Warszawa) z własnymi władzami. W XV wieku Warszawa rozwijała się jako ważny ośrodek handlowy, a na początku XVI wieku była już jednym z najbardziej znaczących miast na Mazowszu. Po wygaśnięciu linii książąt mazowieckich Warszawa została przyłączona do Korony Królestwa Polskiego. Po pożarze Zamku Królewskiego na Wawelu w 1596 roku Zygmunt III Waza przeniósł stałą rezydencję królewską, dwory i urzędy koronne do rozbudowanego zamku warszawskiego. W XVI wieku Warszawa była jednym z większych ośrodków miejskich w Polsce i liczyła kilkanaście tysięcy mieszkańców. Okres jej świetności przerwał najazd szwedzki w latach 1655-1660. Do załamania rozwoju miasta przyczyniły się ponadto w XVII wieku wojny, zamieszki wewnętrzne i epidemie. Kolejny okres rozkwitu przeżyła Warszawa za panowania króla Jana III Sobieskiego. W tym okresie miasto znów stało się ważnym ośrodkiem kulturalnym. Kiedy po trzecim rozbiorze w 1795 roku Polska zniknęła z mapy Europy, Warszawa została zdegradowana do roli prowincjonalnego miasta rosyjskiego. W okresie zaborów w mieście rozwijał się przemysł, powstała pierwsza linia kolei warszawsko-wiedeńskiej oraz pierwszy stały most na Wiśle. Powstała także sieć wodociągowa, kanalizacyjna i gazowa. W 1882 roku wprowadzono regularną komunikację tramwajową konną, a w 1907 roku - elektryczną. Po odzyskaniu niepodległości Warszawa została stolicą odrodzonego państwa polskiego. Podczas drugiej wojny światowej miasto stało się głównym ośrodkiem ruchu oporu oraz centrum konspiracyjnego życia kulturalnego i naukowego. W kwietniu 1943 roku miało miejsce powstanie w getcie żydowskim. Podczas pacyfikacji zginęło kilkadziesiąt tysięcy jego mieszkańców. 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, przygotowane przez Armię Krajową. Po upadku powstania ludność została wypędzona lub wywieziona do obozów. Podczas planowego burzenia miasta przez Niemców zniszczono ponad 80% zabudowy miasta (Śródmieście zostało zniszczone niemal w 100%). W czasie okupacji niemieckiej w latach 1939-1945 zginęło około 700 tysięcy warszawiaków. Odbudowa Warszawy rozpoczęła się w 1945 roku. Obecny kształt urbanistyczny miasta jest całkowicie odmienny od zabudowy sprzed zniszczeń; tylko niektóre dzielnice zachowały swój przedwojenny charakter. Dziś Warszawa tętni życiem i jest ważnym europejskim ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym.

Co warto zobaczyć:

Stare Miasto - stanowi zabytkowe serce stolicy; znajduje się tutaj między innymi Zamek Królewski, kolumna Zygmunta III wazy, pomnik syrenki, barbakan, katedra św. Jana i kościół Jezuitów

Łazienki Królewskie - jest to zespół pałacowo-parkowy z licznymi zabytkami klasycystycznymi, założony w XVIII wieku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; znajduje się tutaj pomnik Fryderyka Chopina oraz Belweder

Wilanów - barokowy zespół pałacowo-ogrodowy, wybudowany dla króla Jana III Sobieskiego; Wilanów jest dziś miejscem wydarzeń kulturalnych, koncertów i spotkań

Pałac Kultury i Nauki - powstał w centrum Warszawy w latach 1952-55, "jako dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego"; dziś znajduje się w nim Prezydium PAN, sala kongresowa, teatry, księgarnia Muzeum Techniki i wiele innych instytutów

Cmentarz Powązkowski - jest najstarszą zabytkową nekropolią Warszawy

Pomnik Małego Powstańca - upamiętnia najmłodszych uczestników powstania warszawskiego w 1944 roku

Pałac Prezydencki - został zbudowany w latach 1643-45 dla hetmana Koniecpolskiego; obecnie jest siedzibą prezydenta RP

Weronika Morys