Jura Krakowsko-Częstochowska to jeden z najbardziej malowniczych regionów Polski rozciągający się na długości 160 km od Częstochowy do Krakowa. Swą nazwą nawiązuje do pasma alpejskiego na pograniczu Francji i Szwajcarii, gdzie budujące je skały wapienne i marglowe poraz pierwszy zostały opisane, a powstanie ich przyporządkowano na środkowy okres ery mezozoicznej zwany jurą. Stąd nazwa Jura, używana zamiennie do Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Malowniczy krajobraz tego regionu tworzą wręcz bajkowe formy wapiennych ostańców, głębokie doliny, malownicze wzgórza i dziesiątki jaskiń. Naturalny krajobraz uzupełniają dzieła ludzkich rąk - malownicze warownie zwane Orlimi Gniazdami - zamki i strażnice, które budowane były na szczytach wzgórz i służyły obronie terenów przygranicznych w początkach drugiego tysiąclecia naszego wieku. Do dziś zachowały się one w postaci ruin, niektóre zostały odtworzone i odbudowane, i obok naturalnych tworów przyrody stanowią niewątpliwie największą atrakcję turystyczną Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska dzieli się na następujące mezoregiony: Wyżynę Częstochowską, Wyżynę Olkuską, Rów Krzeszowicki oraz Grzbiet Tenczyński.

Wyżyna Częstochowska jest największym pod względem powierzchni mezoregionem o powierzchni blisko 1300 km2. Zajmuje obszar pomiędzy doliną Warty pod Częstochową a odcinkami źródłowymi Białej Przemszy i Szreniawy. Charakterystyczne dla Wyżyny Częstochowskiej są doliny wodące - przez które wody płyną okresowo w czasie obfitych opadów i roztopów wiosennych oraz pasma wzgórz ułożone równoleżnikowo o wysokościach względnych ponad 100 metrów z licznymi skałkami, ostańcami i jaskiniami. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Janowskiego (515 m n.p.m.) znajdująca się obok ruin zamku w Ogrodzieńcu. Wyżyna Olkuska rozciąga się na obszarze o powierzchni 818 km2, którego północną granicę stanowi dolina źródłowa Białej Przemszy i Szreniawy w okolicy Wolbromia a południową Rów Krzeszowicki. Krajobraz tu stanowi płaska wierzchowina porozcinana dolinami zamkniętymi charakterystycznymi „bramami skalnymi". Najbardziej znaną jest Dolina Prądnika, w obrębie której utworzono Ojcowski Park Narodowy. Najwyższym wzniesieniem Wyżyny Olkuskiej jest ostaniec Skałka (512 m n.p.m.) koło Jerzmanowic. Rów Krzeszowicki położony jest na obszarze pomiędzy Wyżyną Olkuską a Grzbietem Tenczyńskim i zajmuje powierzchnię 225 km2 . Stanowi go zapadlisko tektoniczne o długości ponad 30 km i szerokości kilku kilometrów rozciągające się pomiędzy Trzebinią a Krakowem, wypełnione osadami mioceńskimi. Grzbiet Tenczyński, zwany także Garbem Tenczyńskim ciągnie się równolegle do Rowu Krzeszowickiego od Krakowa po Chrzanów na powierzchni 273 km2. Obszar ten w większości zalesiony przypomina pogórze poprzecinane dolinkami, ozdobiony gdzieniegdzie wapiennymi skałkami. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Zamkowa w Rudnie o wysokości 411 m n.p.m.

Charakterystyczne dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej są jaskinie, stanowiące jedno z największych skupisk jaskiń w Polsce. Powstały w wyniku stopniowej erozji skał wapiennych. Najdłuższą jaskinią jest Jaskinia Wierna w Ostrężniku o długości 1027 metrów, najgłębszą - Jaskinia Studnisko w Sokolich Górach koło Olsztyna o głębokości 75,5 m.

Pod względem przyrodniczym Jura jest regionem wyjątkowym. Można tu spotkać, występujące prawie obok siebie, elementy przyrody różnych, nieraz bardzo odległych obszarów. Na stosunkowo małym obszarze sąsiadują ze sobą zgrupowania roślinności o skrajnie różnych wymaganiach ekologicznych i pochodzeniu, a przejścia pomiędzy zbiorowiskami wynoszą czasami kilkadziesiąt centymetrów. Występuje tu zatem, ze względu na bardzo różnorodny krajobraz, niezwykle bogata flora i fauna, wiele gatunków endemicznych i reliktów, mających tu swe jedyne stanowisko w Polsce.

Na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, będącej pod wpływem klimatu oceanicznego, dominują ciepłolubne rośliny charakterystyczne dla Europy Zachodniej. Stwierdzono występowanie tu ok. 1600 gatunków roślin naczyniowych, co stanowi 60% całej liczby gatunków tych roślin w Polsce. W zbiorowiskach leśnych występują głównie grądy, mieszane bory sosnowo-dębowe z domieszką jodły lub buka i świetliste dąbrowy. Sporadycznie występuje buczyna sudecka i karpacka z domieszką jodły. Zbiorowiska nieleśne stanowią tu przede wszystkim murawy kserotermiczne oraz krzaczaste zarośla leszczyny, tarniny i dzikiej róży na nieużytkach i suchych wapiennych zboczach. Osobliwością tutejszej flory są endemity, spośród których najbardziej znanymi są: brzoza ojcowska, warzucha polska i przytulia krakowska.

Równie bogato przedstawia się świat zwierząt. Spośród ssaków można spotkać tu łosie, zamieszkujące Puszczę Dulowską, czy bobry. Na szczególną uwagę zasługują nietoperze, których na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej żyje 17 gatunków m.in. nocek orzęsiony w Jaskini Wierzchowskiej Górnej, podkowiec duży, stwierdzony w Polsce tylko w Jaskini Nietoperzowej oraz gacek wielkouchy i podkowiec mały w Sokolich Górach.

Jura Krakowsko-Częstochowska to jeden z najbardziej malowniczych regionów Polski rozciągający się na długości 160 km od Częstochowy do Krakowa. Swą nazwą nawiązuje do pasma alpejskiego na pograniczu Francji i Szwajcarii, gdzie budujące je skały wapienne i marglowe poraz pierwszy zostały opisane, a powstanie ich przyporządkowano na środkowy okres ery mezozoicznej zwany jurą. Stąd nazwa Jura, używana zamiennie do Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Malowniczy krajobraz tego regionu tworzą wręcz bajkowe formy wapiennych ostańców, głębokie doliny, malownicze wzgórza i dziesiątki jaskiń. Naturalny krajobraz uzupełniają dzieła ludzkich rąk - malownicze warownie zwane Orlimi Gniazdami - zamki i strażnice, które budowane były na szczytach wzgórz i służyły obronie terenów przygranicznych w początkach drugiego tysiąclecia naszego wieku. Do dziś zachowały się one w postaci ruin, niektóre zostały odtworzone i odbudowane, i obok naturalnych tworów przyrody stanowią niewątpliwie największą atrakcję turystyczną Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska dzieli się na następujące mezoregiony: Wyżynę Częstochowską, Wyżynę Olkuską, Rów Krzeszowicki oraz Grzbiet Tenczyński.

Wyżyna Częstochowska jest największym pod względem powierzchni mezoregionem o powierzchni blisko 1300 km2. Zajmuje obszar pomiędzy doliną Warty pod Częstochową a odcinkami źródłowymi Białej Przemszy i Szreniawy. Charakterystyczne dla Wyżyny Częstochowskiej są doliny wodące - przez które wody płyną okresowo w czasie obfitych opadów i roztopów wiosennych oraz pasma wzgórz ułożone równoleżnikowo o wysokościach względnych ponad 100 metrów z licznymi skałkami, ostańcami i jaskiniami. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Janowskiego (515 m n.p.m.) znajdująca się obok ruin zamku w Ogrodzieńcu. Wyżyna Olkuska rozciąga się na obszarze o powierzchni 818 km2, którego północną granicę stanowi dolina źródłowa Białej Przemszy i Szreniawy w okolicy Wolbromia a południową Rów Krzeszowicki. Krajobraz tu stanowi płaska wierzchowina porozcinana dolinami zamkniętymi charakterystycznymi „bramami skalnymi". Najbardziej znaną jest Dolina Prądnika, w obrębie której utworzono Ojcowski Park Narodowy. Najwyższym wzniesieniem Wyżyny Olkuskiej jest ostaniec Skałka (512 m n.p.m.) koło Jerzmanowic. Rów Krzeszowicki położony jest na obszarze pomiędzy Wyżyną Olkuską a Grzbietem Tenczyńskim i zajmuje powierzchnię 225 km2 . Stanowi go zapadlisko tektoniczne o długości ponad 30 km i szerokości kilku kilometrów rozciągające się pomiędzy Trzebinią a Krakowem, wypełnione osadami mioceńskimi. Grzbiet Tenczyński, zwany także Garbem Tenczyńskim ciągnie się równolegle do Rowu Krzeszowickiego od Krakowa po Chrzanów na powierzchni 273 km2. Obszar ten w większości zalesiony przypomina pogórze poprzecinane dolinkami, ozdobiony gdzieniegdzie wapiennymi skałkami. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Zamkowa w Rudnie o wysokości 411 m n.p.m.

Charakterystyczne dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej są jaskinie, stanowiące jedno z największych skupisk jaskiń w Polsce. Powstały w wyniku stopniowej erozji skał wapiennych. Najdłuższą jaskinią jest Jaskinia Wierna w Ostrężniku o długości 1027 metrów, najgłębszą - Jaskinia Studnisko w Sokolich Górach koło Olsztyna o głębokości 75,5 m.

Pod względem przyrodniczym Jura jest regionem wyjątkowym. Można tu spotkać, występujące prawie obok siebie, elementy przyrody różnych, nieraz bardzo odległych obszarów. Na stosunkowo małym obszarze sąsiadują ze sobą zgrupowania roślinności o skrajnie różnych wymaganiach ekologicznych i pochodzeniu, a przejścia pomiędzy zbiorowiskami wynoszą czasami kilkadziesiąt centymetrów. Występuje tu zatem, ze względu na bardzo różnorodny krajobraz, niezwykle bogata flora i fauna, wiele gatunków endemicznych i reliktów, mających tu swe jedyne stanowisko w Polsce.

Na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, będącej pod wpływem klimatu oceanicznego, dominują ciepłolubne rośliny charakterystyczne dla Europy Zachodniej. Stwierdzono występowanie tu ok. 1600 gatunków roślin naczyniowych, co stanowi 60% całej liczby gatunków tych roślin w Polsce. W zbiorowiskach leśnych występują głównie grądy, mieszane bory sosnowo-dębowe z domieszką jodły lub buka i świetliste dąbrowy. Sporadycznie występuje buczyna sudecka i karpacka z domieszką jodły. Zbiorowiska nieleśne stanowią tu przede wszystkim murawy kserotermiczne oraz krzaczaste zarośla leszczyny, tarniny i dzikiej róży na nieużytkach i suchych wapiennych zboczach. Osobliwością tutejszej flory są endemity, spośród których najbardziej znanymi są: brzoza ojcowska, warzucha polska i przytulia krakowska.

Równie bogato przedstawia się świat zwierząt. Spośród ssaków można spotkać tu łosie, zamieszkujące Puszczę Dulowską, czy bobry. Na szczególną uwagę zasługują nietoperze, których na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej żyje 17 gatunków m.in. nocek orzęsiony w Jaskini Wierzchowskiej Górnej, podkowiec duży, stwierdzony w Polsce tylko w Jaskini Nietoperzowej oraz gacek wielkouchy i podkowiec mały w Sokolich Górach.